فونت زيبا سازفونت زيبا سازفونت زيبا سازفونت زيبا سازفونت زيبا سازفونت زيبا سازفونت زيبا ساز

لطفا از تمام مطالب دیدن فرمایید.

نگاه، دیدن همراه با توجه و دقت است. برخلاف دیدن که امری غیراختیاری است، نگاه کردن و نگریستن، امری اختیاری و ارادی است؛ زیرا در تحقق مفهومی نگاه، دیدن همراه با توجه و دقت شرط است و این نیازمند اراده بیننده برای دیدن چیزی است که به آن نگاه می کند...

 


. این نوع از مشاهده و رؤیت، به سبب همین ارادی و اختیاری بودن، احکام و آثار خاصی دارد که بخشی از آموزه های تکلیفی قرآن و اسلام به مساله نگاه کردن اختصاص یافته است.

در خصوص مسأله نگاه، آثار و احکام آن روایات بسیاری وجود دارد که طبعا از حوصله و چارچوب این بحث بیرون است. برخی روایات نیز طی بحث گذشت. آنچه می خوانید نمونه های دیگری از سخنان اهل بیت A در زمینه «نگاه» است که نکات راهگشا و بس ارزنده ای را پیش رو می گذارد.

1ـ امام علی  A: «العین رائد القلب».[1]

چشم، پیشاهنگ و دیده بان دل است.

2ـ امام علی  A: «العیون مصائد الشیطان».[2]

چشم ها شکارگاه های شیطانند.

3ـ پیامبر اکرم a : «ایّاکم و فُضُولَ النظر فانّه یبذُرُ الهوی و یولد الغفلة».[3]

برحذر باشید از نگاه زائد، چرا که تخم هوا و هوس می پاشد و غفلت می زاید.

و این سخن همان است که در روایت بعد نیز آمده است.

4ـ امام صادق A خطاب به عبداللّه بن جندب: «یابن جندب! انّ عیسی بن مریم قالَ لاصحابه: ... ایّاکم و النظرة فانّها تزرع فی القلب الشهوةَ و کفی بها لصاحبها فتنةً. طوبی لمن جَعَلَ بصره فی قلبه و لم یجعل بصره فی عینه».[4]

عیسی بن مریم از جمله به اصحابش فرمود: بپرهیزید از یک نگاه؛ چرا که شهوت را در دل می کارد و همان یک نگاه برای صاحبش به عنوان مایه فتنه و فریب بس است. خوشا به حال کسی که دیده خود را در قلبش نهاد و آن را در چشمش جای نداد.

5ـ پیامبر اکرم a: «النظر سهم من سهام ابلیس فمن ترکها خوفا من اللّه أعطاه اللّه ایمانا یجد حلاوته فی قلبه».[5]

نگاه [حرام] تیری از تیرهای شیطان است؛ هر کس به خاطر ترس از خدا آن را وا نهد و دیده فرو بندد، خداوند ایمانی را به او عطا خواهد کرد که شیرینی آن را در قلبش می یابد.

6ـ حضرت امام رضاA  در بیان فلسفه و حکمت حرمت نگاه به نامحرم، فرموده است:«و حرّم النظر الی شعور النساء المحجوبات بالازواج و الی غیرهن من النساء لما فیه من تهییج الرجال و مایدعو التهییج الی الفساد فیما لا یحلُّ و لا یُحمَل و کذلک ما أشبه الشعور الاّ الذی قال اللّه ُ تعالی: «و القواعد من النساء ...» فلا بأس بالنظر الی شعور مثلهِنّ».[6]

علت اینکه نگاه به موهای زنانی که با داشتن همسر، پرده نشین و مستورند و نیز سایر زنان، حرام شده، این است که موجب تحریک مردان و انگیزه کشیده شدن به فساد و ارتکاب کاری که حلال و قابل تحمل نیست، می شود.همچنین هر آنچه در این جهت همانند موهای زنان باشد. البته آن موردی را که خداوند در آیه«و القواعد من النساء»[7] استثناء کرده، اشکالی ندارد که به موی امثال آنان نگاه شود.

اشاره حضرت A به آیه 60 همین سوره می باشد که زنان سالخورده ای که دیگر از سن ازدواج گذشته اند را از حکم الزامی پوشش کامل معاف می دارد. ضمنا عبارت «لا یحلّ و لا یُحمل» در نقلی دیگر به این صورت آمده است: «لا یحلُّ و لا یجمُلُ».[8] یعنی باعث می شود مرتکب کارهایی شوند که جایز و شایسته و خوشایند نیست.

7ـ امام علی A نقل می کند که پیامبر a فرمود: «یا علیّ! لکَ اوّل نظْرة و الثانیة علیک لالکَ».[9]

ای علی! اولین نگاه برای تو است (و از آن بابت چیزی بر تو نیست) و دومین آن علیه تو می باشد و نه به نفع تو.

روشن است که منظور از «اولین نگاه» که در روایات چندی آمده، لحظه اول نگاه است و نه یک نگاه هرچند به درازا بکشد. یعنی آن مقدار از نگاه که ناخودآگاه و بدون توجه و به گونه ای گذرا صورت گرفته است. حتی نگاه نخست نیز اگر با توجه و آگاهی قبلی به این باشد که چشم به سوی نامحرم گشوده می شود، جایز نیست. روایت بعدی شاهد این سخن است.

8ـ جریر می گوید: «سألت رسول اللّه a عن نظرة الفجأة، فأمرنی أن أصرف بَصَری».[10]

از پیامبرa در باره نگاه سرزده و ناگهانی(که پیش آمده) پرسیدم، به من دستور فرمود دیده ام را برگردانم.

9ـ امام علیA  در باره کسی که به هر دلیل نگاهش به زنی نامحرم افتاده و روح او آلوده به خیال او شده و ممکن است دچار وساوس شیطانی گردد، این رهنمود را فرموده است:

«اذا رأی احدُکم امرأةً تُعجبُه فلْیأتِ أهلَه فانّ عند أهله مثلَ ما رأی و لا یجعلنَّ للشیطان الی قلبه سبیلاً و لیصرِفْ بصره عنها. فان لم تکن له زوجة فلْیصلِّ رَکْعَتینِ و یحمدُ اللّه کثیرا و یُصلّی علی النبیّ و آله، ثم لْیَسْألِ اللّه َ من فضله فانّه یبیحُ له برأفته ما یغنیه».[11]

هنگامی که یکی از شما زنی را دید که او را خوش می آید به سراغ همسر خود برود، چرا که مشابه آن چه دیده، خانواده اش نیز دارد، و هرگز برای شیطان راهی به درون قلب خویش نگشاید و دیده اش را از آن زن برگرداند. و چنانچه همسری نداشت دو رکعت نماز گزارد و خدای را حمد و ستایش زیاد کند و بر پیامبر و خاندانش درود فرستد و آن گاه از خداوند خواستار فضل و کرم او گردد؛ چرا که خداوند با رأفتی که دارد، آن چه را موجب غنا و بی نیازی او می گردد، به او واگذار خواهد کرد.

10ـ هنگامی که دختر شعیب A به پدرش تأکید کرد موسی را به کارمزدی بگیرد، استدلال او برای پدر چنان که در قرآن آمده این بود که: «انّ خَیْرَ مَنِ استأجرتَ القویُ الأمینُ».[12] بهترین کسی که به کار می گماری، انسان توانای امین است. صفوان بن یحیی در شرح و تفسیر این جمله دختر شعیب، از امام کاظم A نقل می کند که شعیبA  به دخترش فرمود: دخترم! این شخص، قویّ است و قوّت او را با کنار زدن سنگ، توسط او پی بردی، اما امین بودن او را از کجا دانستی؟ دختر شعیب A پاسخ داد: ای پدر! من پیشاپیش او راه افتادم؛ ولی او به من گفت: از پشت سر من حرکت کن، اگر راه را گم کردم و به اشتباه رفتم مرا راهنمایی نما، چرا که ما مردمانی هستیم که به پشت سر زنان نگاه نمی کنیم:

«قال لها شعیبA : یا بُنیّة! هذا قویّ قد عرفتیه بدفع الصخرة، الأمین من أین عرفتیه؟ قالت: یا أبتِ! انّی مشیتُ ورائه فقال: اِمْشی مِنْ خَلفی فانْ ضلَلْتُ فأرشدینی الی الطریق، فانّا قوم لا ننظر فی أدبار النساء».[13]

دو روایت بعدی را در وصف نگاه های پسندیده بازگو می کنیم.

11ـ پیامبر اکرمa  : «النظر الی العالم عبادةٌ، و النظر الی الامام المُقْسِطِ عبادةٌ، و النظر الی الوالدینِ برأفةٍ عبادةٌ، و النظر إلی الإخ تَوَدُّه فی اللّه ِ عزّ و جلّ عبادةٌ».[14]

نگاه به عالم (ربّانی) عبادت است، و نگاه به پیشوای عدالت پیشه عبادت است، و نگاه به پدر و مادر از روی مهربانی و رأفت، عبادت است، و نگاه به برادر مسلمانی که به خاطر خدای عز و جل او را دوست می داری، عبادت است.

 

12ـ پیامبر اکرم a : «النظر فی ثلاثة أشیاء عبادة؛ فی وجه الوالدین و فی المصحف و فی البحر».[15]

در سه چیز نگریستن عبادت است؛ در چهره پدر و مادر، و در قرآن، و در دریا.

13ـ حضرت علی A : «اَلعَینُ جاسُوسُ القَلبِ وَ بَرید العَقل».[16]

چشم جاسوس و مأمور دل و نامه رسان عقل است.

14ـ حضرت علی A : «اَلعَین بَریدُ القَلب».[17]

چشم پیغام رسان دل است.



1ـ تصنیف غرر الحکم و درر الکلم، ص 60.

2ـ همان، و مستدرک الوسائل، ج14، ص271.

3ـ بحارالانوار، ج72، ص199.

4ـ بحارالانوار، ج78، ص284.

1ـ همان، ج104، ص38.

2ـ علل الشرایع، ص565، و نیز بحارالانوار، ج104، ص34.

3ـ نور، آیه 60، «و القواعد من النساء اللاتی لا یرجون نکاحا فلیس علیهنّ جناح أن یضعن ثیابهنّ غیر متبرّجات بزینة و أن یستعففن خیر لهنّ و اللّه سمیع علیم.»

4ـ عیون الاخبار، ج2، ص96 و بحارالانوار، ج104، ص34.

1ـ من لا یحضره الفقیه، ج4، ص11.

2ـ کنزالعمّال، حدیث 13641.

3ـ بحارالانوار، ج10، ص115.

1ـ قصص/ 26.

2ـ من لا یحضره الفقیه، ج4، ص12.

3ـ بحارالانوار، ج74، ص73.

1ـ همان، ج10، ص368.

2ـ بحارالانوار، محمد باقر مجلسی، دارالکتب الاسلامیة، ج 104، ص 41، ح 52؛ منتخب میزان الحکمه، محمدی ری شهری، قم دارالحدیث، 1382، ج 1، ص 504.

3ـ میزان الحکمه، همان، ص 504.


موضوعات مرتبط:

برچسب‌ها:


تاريخ : پنجشنبه ۱۸ خرداد ۱۳٩۱ | ۳:۱٩ ‎ق.ظ | نویسنده : رضا محمدی فرد | نظرات ()
لطفا از دیگر مطالب نیز دیدن فرمایید
.: Weblog Themes By SlideTheme :.