فونت زيبا سازفونت زيبا سازفونت زيبا سازفونت زيبا سازفونت زيبا سازفونت زيبا سازفونت زيبا ساز

لطفا از تمام مطالب دیدن فرمایید.

نگاه، مساله ای شرعی و اخلاقی

 

در آموزه های دینی، نگاه به عنوان مساله ی اخلاقی مورد توجه خاصی قرار گرفته و احکام و آثار خاصی نیز برای آن بیان شده است

 

 


چنان که گفته شد، نگاه، نوعی دیدن همراه با نظر، دقت و توجه است. در اسلام به سبب آن که این نوع از دیدن، امری ارادی است در حوزه تکلیف قرار می گیرد و احکامی چون حرمت و کراهت برای آن بیان شده است.

به این معنا که شخص می بایست در نگاه کردن و نگریستن متوجه این معنا باشد که برخی از نگاه ها حرام و برخی دیگر مکروه است و به عنوان نمونه خداوند در آیه 19 سوره غافر از نگاه خائنانه سخن به میان می آورد. این نگاه، نگاهی است که شخص زیرچشمی به قصد تلذذ یا جاسوسی و تجسس در زندگی مردم و حرکات و سکنات دیگران انجام می دهد.

فی کتاب معانی الاخبار باسناده إلى عبد الرحمن بن سلمة الحریری قال: سألت أبا عبد الله علیه السلام عن قول الله عز و جل: یَعْلَمُ خائِنَةَ الْأَعْیُنِ فقال: الم تر إلى الرجل ینظر إلى الشی‏ء و کأنه لا ینظر فذلک خائنة الأعین.

«فی کتاب معانی الاخبار باسناده إلى عبد الرحمن بن سلمة الحریری قال: سألت أبا عبد الله علیه السلام عن قول الله عز و جل: یَعْلَمُ خائِنَةَ الْأَعْیُنِ فقال: الم تر إلى الرجل ینظر إلى الشی‏ء و کأنه لا ینظر فذلک خائنة الأعین.»[1]

از امام صادق A پرسیده شد که مراد از خیانت چشمان چیست؟ آن حضرت پاسخ داد: آیا ندیده ای که شخصی به چیزی نگاه می کند که گویا نگاه نمی کند. این همان خیانت چشم هاست.

خداوند در همین آیه به انسان ها هشدار می دهد که از نگاه خیانت آمیز پرهیز کنند، چرا که اگر دیگران از این نگاه زیرچشمی خیانت آمیز شما آگاه نشوند، خداوند بدان آگاه است و از شما در قیامت مؤاخذه و بازخواست خواهد کرد. پس نگاه زیرچشمی خیانت آمیز، از مصادیق نگاه های حرام است و بر انسان است که از این نوع دیدن اجتناب کند و اهل تقوا باشد.

از دیگر احکام نگاه و نگریستن، حرمت نگریستن به عورت دیگران است. بر هر مرد و زنی واجب است تا عورت خویش را بپوشاند و در این میان بر دیگران است که از دیدن عورت دیگری خودداری کند. به این معنا که حرام است مرد به زن یا زن به مرد یا هم جنس به هم جنس، به عورت یکدیگر نگاه کنند.

هم چنین خداوند در آیاتی از جمله 30 و 31 سوره نور از بیماردلانی سخن به میان می آورد که نگاه هایی پی گیر به نامحرمان دارند. به این معنا که چشم ایشان دنبال کاوش نامحرمان است. خیره شدن در زن نامحرم از مصادیق این نگاه های حرام است.

 

خداوند می فرماید :

«قُل لِّلْمُؤْمِنِینَ یَغُضُّواْ مِنْ أَبْصَارِهِمْ وَ یحَْفَظُواْ فُرُوجَهُمْ  ذَالِکَ أَزْکىَ‏ لهَُمْ  إِنَّ اللَّهَ خَبِیرُ  بِمَا یَصْنَعُونَ»[2]

(اى رسول ما) مردان مؤمن را بگو تا چشمها (از نگاه ناروا) بپوشند و فروج و اندامشان را (از کار زشت با زنان) محفوظ دارند که این بر پاکیزگى (جسم و جان) آنان اصلح است، و البته خدا به هر چه کنید کاملا آگاه است.[3]

علامه طباطبایی می فرماید: از مقابله «یغضوا من ابصارهم» و «یحفظوا فروجهم» در آیه 30 سوره نور به دست می آید که وظیفه هر کسی آن است تا عورت خویش را حفظ کند و آن را از دیگری بپوشاند تا قابل دیدن و نگاه کردن نباشد.[4]

«وَ قُل لِّلْمُؤْمِنَاتِ یَغْضُضْنَ مِنْ أَبْصَرِهِنَّ وَ یحَْفَظْنَ فُرُوجَهُنَّ وَ لَا یُبْدِینَ زِینَتَهُنَّ إِلَّا مَا ظَهَرَ مِنْهَا  وَ لْیَضْرِبْنَ بخُِمُرِهِنَّ عَلىَ‏ جُیُوبهِِنَّ  وَ لَا یُبْدِینَ زِینَتَهُنَّ إِلَّا لِبُعُولَتِهِنَّ أَوْ ءَابَائهِنَّ أَوْ ءَابَاءِ بُعُولَتِهِنَّ أَوْ أَبْنَائهِنَّ أَوْ أَبْنَاءِ بُعُولَتِهِنَّ أَوْ إِخْوَانِهِنَّ أَوْ بَنىِ إِخْوَانِهِنَّ أَوْ بَنىِ أَخَوَاتِهِنَّ أَوْ نِسَائهِنَّ أَوْ مَا مَلَکَتْ أَیْمَانُهُنَّ أَوِ التَّابِعِینَ غَیرِْ أُوْلىِ الْارْبَةِ مِنَ الرِّجَالِ أَوِ الطِّفْلِ الَّذِینَ لَمْ یَظْهَرُواْ عَلىَ‏ عَوْرَاتِ النِّسَاءِ  وَ لَا یَضْرِبْنَ بِأَرْجُلِهِنَّ لِیُعْلَمَ مَا یخُْفِینَ مِن زِینَتِهِنَّ  وَ تُوبُواْ إِلىَ اللَّهِ جَمِیعًا أَیُّهَ الْمُؤْمِنُونَ لَعَلَّکمُ‏ْ تُفْلِحُونَ»[5]

و زنان مؤمن را بگو تا چشمها (از نگاه ناروا) بپوشند و فروج و اندامشان را (از عمل زشت) محفوظ دارند و زینت و آرایش خود جز آنچه قهرا ظاهر مى‏شود (بر بیگانه) آشکار نسازند، و باید سینه و بر و دوش خود را به مقنعه بپوشانند و زینت و جمال خود را آشکار نسازند جز براى شوهران خود یا پدران یا پدران شوهر یا پسران خود یا پسران شوهر یا برادران خود یا پسران برادران و پسران خواهران خود یا زنان خود (یعنى زنان مسلمه) یا کنیزان ملکى خویش یا مردان اتباع خانواده که رغبت به زنان ندارند یا اطفالى که هنوز بر عورت و محارم زنان آگاه نیستند (و از غیر این اشخاص مذکور احتجاب و احتراز کنند) و آن طور پاى به زمین نزنند که خلخال و زیور پنهان پاهایشان معلوم شود. و اى اهل ایمان، همه به درگاه خدا توبه کنید، باشد که رستگار شوید.[6]

«فی الکافی محمد بن یحیى عن أحمد بن محمد عن على بن الحکم عن سیف بن عمیرة عن سعد الإسکاف عن أبی جعفر علیه السلام قال: استقبل شاب من الأنصار امرأة بالمدینة و کان النساء یتقنعن خلف آذانهن، فنظر إلیها و هی مقبلة، فلما جازت نظر إلیها و دخل فی زقاق قد سماه یعنى فلان، فجعل ینظر خلفها و اعترض وجهه عظم فی الحائط أو زجاجة فشق وجهه، فلما مضت المرئة نظر فاذا الدماء تسیل على ثوبه و صدره.»[7]

در روایت است که در زمان پیغمبر مردی متوجه زن نامحرمی می شود و چنان به او خیره شده و مجذوب وی می گردد که سرش به چیزی می خورد و خون آلود می شود.

از این رو خداوند به مردم دستور می دهد تا چشم فروهشته و از نگاه کردن و دقت ورزیدن در صورت نامحرم از مرد و زن اجتناب ورزند؛ چرا که "غض البصر" به معنای "چشم فروهشتن" و کاستن از نگاه است. البته این مساله اختصاص به دیدن ندارد و انسان می بایست از صدای نامحرم نیز خود را بپوشاند و به گونه ای دقت و استماع نکند که تحریک شود؛ چرا که استماع و دقت در برخی از صداها، خود عامل تحریک جنسی است و قلب را گمراه می سازد و به تشویش می افکند. از این رو راغب اصفهانی در فرهنگ قرآنی خویش غض را به معنای کاستن از نگاه و صوت دانسته است.

«الغَضُّ: النّقصان من الطّرف، و الصّوت، و ما فی الإناء.»[8]

بنابر این، از آیات قرآنی به دست می آید که هر کسی می بایست عورت خود را بپوشاند و به عورت دیگران نگاه نکند. چنان که نگاه کردن به نامحرم از سوی مرد و زن حرام است و می بایست از آن اجتناب ورزند و همچنین چشم چرانی نکنند و خیره به نامحرم نگاه نکنند؛ چرا که این گونه نگاه کردن ها، زمینه ساز بسیاری از فسادهای جنسی و اخلاقی است.

نگاه های خیانت آمیز و زیرچشمی، بر خلاف اصول اخلاقی است و خردمندان این گونه رفتارها را در ردیف رفتارهای ناهنجار قرار می دهند.



1ـ تفسیر نورالثقلین، ج 4، ص 517، حدیث 33.

1ـ نور/30.

2ـ ترجمه قرآن( الهى قمشه‏اى)، ج 1، ص 353.

3ـ المیزان، ج 15، ص 111.

1ـ نور/31.

2ـ ترجمه قرآن( الهى قمشه‏اى)، ج 1، ص 353.

3ـ المیزان، ج 15، ص 116 و نیز تفسیر نورالثقلین، ج 3، ص 588، حدیث 93.

1ـ مفردات الفاظ قرآن کریم، ص 607.


موضوعات مرتبط:

برچسب‌ها: چشم زدن , قرآن و نهج البلاغه و عهدین , اخلاق شرعی , و ان یکاد


تاريخ : سه‌شنبه ٩ خرداد ۱۳٩۱ | ٩:٥٠ ‎ب.ظ | نویسنده : رضا محمدی فرد | نظرات ()
لطفا از دیگر مطالب نیز دیدن فرمایید
.: Weblog Themes By SlideTheme :.